Yazılım Terimleri Sözlüğü

1) Temel Yazılım ve Bilgisayar Bilimi

1. Yazılım (Software): Donanım üzerinde çalışan, belirli görevleri yerine getiren programlar ve sistemlerin genel adı.
2. Donanım (Hardware): Bilgisayarın fiziksel bileşenleri (CPU, RAM, disk).
3. Algoritma (Algorithm): Bir problemi çözmek için tanımlanmış, sonlu ve mantıksal adımlar dizisi.
4. Programlama (Programming): Algoritmaların bir programlama diliyle bilgisayara aktarılması süreci.
5. Kaynak Kod (Source Code): İnsan tarafından yazılan, derlenmeden veya çalıştırılmadan önceki program metni.
6. Derleme (Compilation): Kaynak kodun makine koduna veya ara koda dönüştürülmesi.
7. Yorumlama (Interpretation): Kodun satır satır çalıştırılması; derleme öncesi ayrı bir çıktı üretmez.
8. Çalışma Zamanı (Runtime): Programın fiilen çalıştığı an ve ortam.
9. Hata (Bug): Programın beklenen şekilde çalışmamasına neden olan kusur.
10. Hata Ayıklama (Debugging): Hataları tespit etme ve giderme süreci.

2) Programlama Dilleri ve Yapıları

1. Programlama Dili (Programming Language): Bilgisayara talimat vermek için kullanılan sözdizimi ve kurallar bütünü.
2. Yüksek Seviye Dil (High-Level Language): İnsan diline yakın, donanımdan bağımsız diller (Python, Java).
3. Düşük Seviye Dil (Low-Level Language): Donanıma yakın, daha az soyutlama içeren diller (Assembly, C).
4. Sözdizimi (Syntax): Bir dilde kodun yazım kuralları.
5. Anlambilim (Semantics): Kodun ne anlama geldiği ve nasıl çalıştığı.
6. Değişken (Variable): Program çalışırken değeri değişebilen veri tutucu.
7. Sabit (Constant): Program boyunca değeri değişmeyen veri.
8. Veri Tipi (Data Type): Verinin bellekte nasıl saklanacağını ve nasıl işleneceğini belirler (int, string).
9. Koşul (Conditional): Belirli bir şartın sağlanmasına göre çalışan yapı (if/else).
10. Döngü (Loop): Aynı kod bloğunu tekrar tekrar çalıştıran yapı (for, while).

3) Fonksiyonlar ve Nesne Yönelimli Programlama

1. Fonksiyon (Function): Belirli bir işi yapan, tekrar kullanılabilir kod bloğu.
2. Metot (Method): Bir sınıfa ait fonksiyon.
3. Parametre (Parameter): Fonksiyona giren değişken.
4. Geri Dönüş Değeri (Return Value): Fonksiyonun ürettiği çıktı.
5. Nesne (Object): Sınıftan türetilmiş somut örnek.
6. Sınıf (Class): Nesnelerin özellik ve davranışlarını tanımlayan şablon.
7. Kapsülleme (Encapsulation): Veri ve metotların birlikte saklanması, dış erişimin sınırlandırılması.
8. Kalıtım (Inheritance): Bir sınıfın başka bir sınıftan özellik alması.
9. Çok Biçimlilik (Polymorphism): Aynı arayüzün farklı davranışlar sergilemesi.
10. Soyutlama (Abstraction): Gereksiz detayları gizleyip temel özelliklere odaklanma.

4) Veri Yapıları

1. Veri Yapısı (Data Structure): Verilerin organize edilme ve saklanma biçimi.
2. Dizi (Array): Aynı tipte elemanların ardışık bellek alanında tutulması.
3. Liste (List): Dinamik boyutlu, sıralı veri koleksiyonu.
4. Yığın (Stack): LIFO (Last In First Out) mantığıyla çalışan yapı.
5. Kuyruk (Queue): FIFO (First In First Out) mantığıyla çalışan yapı.
6. Bağlı Liste (Linked List): Elemanların işaretçilerle bağlandığı liste yapısı.
7. Ağaç (Tree): Hiyerarşik veri yapısı.
8. İkili Ağaç (Binary Tree): Her düğümün en fazla iki çocuğu olduğu ağaç.
9. Hash Tablosu (Hash Table): Anahtar–değer eşlemesi yapan hızlı erişimli yapı.
10. Graf (Graph): Düğüm ve kenarlardan oluşan, ilişkileri modelleyen yapı.

5) Yazılım Mimarisi ve Tasarım

1. Yazılım Mimarisi (Software Architecture): Sistemin genel yapısı ve bileşenler arası ilişkiler.
2. Tasarım Deseni (Design Pattern): Tekrarlayan problemlere kanıtlanmış çözüm şablonları.
3. MVC (Model–View–Controller): İş mantığı, arayüz ve kontrol katmanlarını ayıran mimari.
4. Monolitik Mimari (Monolithic Architecture): Tüm sistemin tek uygulama olarak çalışması.
5. Mikroservis (Microservices): Bağımsız, küçük servislerden oluşan mimari yaklaşım.
6. API (Application Programming Interface): Uygulamaların birbiriyle iletişim kurma arayüzü.
7. REST (Representational State Transfer): HTTP tabanlı servis mimari yaklaşımı.
8. SOAP (Simple Object Access Protocol): XML tabanlı servis iletişim protokolü.
9. Katmanlı Mimari (Layered Architecture): Sunum, iş mantığı, veri erişimi gibi katmanlara ayrım.
10. Bağımlılık (Dependency): Bir bileşenin başka bir bileşene ihtiyaç duyması.

6) Web ve Uygulama Geliştirme

1. Frontend: Kullanıcının doğrudan etkileştiği arayüz katmanı.
2. Backend: İş mantığı, veritabanı ve sunucu tarafı işlemler.
3. İstemci (Client): Sunucudan hizmet alan uygulama veya tarayıcı.
4. Sunucu (Server): İstemcilere hizmet sağlayan sistem.
5. HTTP (Hypertext Transfer Protocol): Web veri iletişim protokolü.
6. HTTPS: Şifreli HTTP; güvenli veri aktarımı sağlar.
7. URL (Uniform Resource Locator): İnternette bir kaynağın adresi.
8. Session: Kullanıcıya ait geçici oturum bilgisi.
9. Cookie: Tarayıcıda saklanan küçük veri parçaları.
10. State (Durum): Uygulamanın belirli bir andaki veri durumu.

7) Veritabanı ve Veri Yönetimi

1. Veritabanı (Database): Yapılandırılmış verilerin saklandığı sistem.
2. SQL (Structured Query Language): İlişkisel veritabanı sorgu dili.
3. NoSQL: Şemasız veya yarı yapılandırılmış veritabanı sistemleri.
4. Tablo (Table): Satır ve sütunlardan oluşan veri yapısı.
5. Kayıt (Record): Tablodaki tek satır.
6. Birincil Anahtar (Primary Key): Kaydı benzersiz tanımlayan alan.
7. Yabancı Anahtar (Foreign Key): Tablolar arası ilişki kuran alan.
8. İndeks (Index): Sorgu performansını artıran yapı.
9. Transaction: Bir bütün olarak çalışan veritabanı işlemleri grubu.
10. ACID: Transaction güvenliğini tanımlayan ilkeler (Atomicity, Consistency, Isolation, Durability).

8) Test, DevOps ve Modern Yaklaşımlar

1. Birim Testi (Unit Test): En küçük kod parçalarının test edilmesi.
2. Entegrasyon Testi (Integration Test): Bileşenlerin birlikte çalışmasının test edilmesi.
3. Test Otomasyonu (Test Automation): Testlerin yazılım ile otomatik yapılması.
4. Versiyon Kontrolü (Version Control): Kod değişikliklerinin izlenmesi.
5. Git: Dağıtık versiyon kontrol sistemi.
6. Repository (Repo): Kodun saklandığı depo.
7. Branch: Kodun paralel geliştirme dalı.
8. Merge: Dalların birleştirilmesi.
9. CI/CD (Continuous Integration / Continuous Deployment): Otomatik test ve dağıtım süreçleri.
10. Build: Kodun çalıştırılabilir hale getirilmesi.

9) Performans, Güvenlik ve Kalite

1. Performans (Performance): Yazılımın hız ve kaynak kullanım verimliliği.
2. Ölçeklenebilirlik (Scalability): Yük arttığında sistemin uyum sağlayabilmesi.
3. Bellek Yönetimi (Memory Management): RAM kullanımının kontrolü.
4. Çöp Toplayıcı (Garbage Collector): Kullanılmayan belleği otomatik temizleyen sistem.
5. Güvenlik Açığı (Vulnerability): Sistemin istismar edilebilecek zayıf noktası.
6. Kimlik Doğrulama (Authentication): Kullanıcının kimliğinin doğrulanması.
7. Yetkilendirme (Authorization): Kullanıcının hangi işlemleri yapabileceğinin belirlenmesi.
8. Şifreleme (Encryption): Verinin gizli hale getirilmesi.
9. Loglama (Logging): Sistem olaylarının kaydedilmesi.
10. Hata Yönetimi (Error Handling): Beklenmeyen durumların kontrollü ele alınması.

10) Genel ve Modern Kavramlar

1. Framework: Belirli kurallar ve hazır yapılar sunan geliştirme çatısı.
2. Kütüphane (Library): Belirli işlevleri sağlayan kod koleksiyonu.
3. SDK (Software Development Kit): Geliştirme araçları ve kütüphaneler paketi.
4. CLI (Command Line Interface): Komut satırı tabanlı kullanım.
5. GUI (Graphical User Interface): Grafik arayüz.
6. Cross-Platform: Birden fazla işletim sisteminde çalışabilme.
7. Open Source: Kaynak kodu açık yazılım.
8. Refactoring: Davranışı değiştirmeden kod yapısını iyileştirme.
9. Teknik Borç (Technical Debt): Kısa vadeli çözümlerin uzun vadeli maliyeti.
10. Dokümantasyon (Documentation): Yazılımın kullanım ve geliştirme rehberi.